Bóng đá Italy rung chuyển: Trưởng ban trọng tài Serie A bị điều tra gian lận

Chưa đầy một tháng sau khi đội tuyển Italy lỡ hẹn World Cup lần thứ ba liên tiếp, nền bóng đá xứ mỳ ống lại hứng chịu thêm cú sốc nặng nề. Gianluca Rocchi – người đứng đầu bộ phận phân công trọng tài tại Serie A và Serie B – buộc phải tự đình chỉ chức vụ ngay lập tức sau khi Văn phòng Công tố Milan đưa ông vào danh sách điều tra với cáo buộc gian lận thể thao.

Các công tố viên đã triệu tập Rocchi trình diện vào ngày 30/4 để thẩm vấn. Trọng tâm cuộc điều tra xoay quanh nghi vấn vi phạm quy trình VAR cùng việc chỉ định trọng tài có chủ đích nhằm tạo lợi thế cho Inter Milan. Năm trận đấu thuộc hai mùa giải gần nhất đang bị soi chiếu, gồm: Inter gặp Verona (6/1/2024), Udinese gặp Parma (1/3/2025), Salernitana gặp Modena (8/3/2025), Bologna gặp Inter (20/4/2025) và Inter gặp Milan (23/4/2025). Tuy nhiên, điểm đáng lưu ý là không cá nhân nào thuộc các câu lạc bộ liên quan nằm trong diện bị điều tra.

“Liệu đây có phải một Calciopoli mới?”, nhật báo Tuttosport đặt vấn đề trên trang bìa. Câu hỏi ấy khiến người hâm mộ rùng mình nhớ lại vụ bê bối chấn động đúng hai thập kỷ trước, khi quyền lực và tầm ảnh hưởng bị lạm dụng để can thiệp vào quá trình lựa chọn trọng tài ở giải đấu cao nhất Italy.

Sự nghiệp lẫy lừng của Rocchi khiến vụ việc càng thêm chấn động. Liên đoàn bóng đá Italy (FIGC) từng ca ngợi ông là “một trong những trọng tài xuất chúng nhất nước nhà trong những năm gần đây”. Vị trọng tài người Florence từng đứng bàn ở chung kết Champions League 2013, cầm còi chính trận Siêu cúp châu Âu 2017 và chung kết Europa League 2019. Khi giải nghệ năm 2020, chỉ huyền thoại Concetto Lo Bello – người được ví như “Pierluigi Collina trước thời Collina” – mới có số trận điều khiển tại Serie A nhiều hơn ông.

Không chỉ Rocchi, Andrea Gervasoni – Giám sát VAR thuộc Ủy ban Trọng tài Quốc gia Italy (CAN) – cũng có tên trong danh sách điều tra. Luật sư của Gervasoni tỏ ra bối rối: “Chúng tôi thậm chí còn không hiểu tại sao thân chủ bị buộc tội”.

Phía Inter Milan phản ứng mạnh mẽ. Chủ tịch Beppe Marotta tuyên bố trên đài DAZN: “Chúng tôi biết tin qua báo chí và thực sự ngạc nhiên. Inter không hề có danh sách trọng tài ưa thích hay ghét bỏ nào. Tuyệt đối không!”. Ông còn nhắc lại tình huống bất lợi mùa trước, khi đội bóng bị từ chối quả phạt đền trong trận thua Roma 0-1 hồi tháng 4/2025. Nếu quyết định đó đúng, cục diện cuộc đua vô địch có lẽ đã khác thay vì để Napoli giành Scudetto ở vòng cuối.

Luật sư Antonio D’Avirro của Rocchi cũng bày tỏ hoài nghi về bản chất cáo buộc: “Đây là những cáo buộc rất khó hiểu. Họ ám chỉ có nhiều người liên quan nhưng lại không nêu rõ danh tính. Tôi chưa từng thấy vụ án gian lận thể thao nào mà bên còn lại trong thỏa thuận bị giấu tên như vậy”.

Nhưng theo luật pháp Italy, trong các vụ gian lận thể thao, chỉ riêng hành vi cố gắng thao túng việc phân công trọng tài – nếu được chứng minh – đã đủ cấu thành tội, bất kể kết quả trận đấu ra sao.

Vụ việc phơi bày thực trạng hỗn loạn kéo dài tại Hiệp hội Trọng tài Italy (AIA). Năm 2022, Chủ tịch Alfredo Trentalange từng phải từ chức sau khi Công tố viên Liên bang Rosario D’Onofrio của AIA bị bắt và lĩnh hơn 5 năm tù vì dính líu đường dây buôn lậu ma túy quốc tế. Người kế nhiệm Antonio Zappi hiện cũng đang đối mặt án cấm hành nghề 13 tháng do bị cáo buộc gây sức ép buộc các trưởng ban trọng tài tại Serie C và Serie D từ chức, nhằm mở đường cho Daniele Orsato và Stefano Braschi thay thế. Hội đồng Phúc thẩm Thể thao dự kiến ra phán quyết cuối cùng về trường hợp của Zappi vào ngày 28/4.

Biên tập viên Ivan Zazzaroni của nhật báo Corriere dello Sport viết đầy ẩn ý: “Đúng là những sự trùng hợp ngẫu nhiên”, ám chỉ cuộc đấu đá nội bộ đang xé nát bộ máy trọng tài Italy, đồng thời tiết lộ rằng “Rocchi vốn không được lòng Zappi và phe cánh của ông ta”.

Hệ quả trước mắt là AIA đang trống ghế Chủ tịch, còn Serie A và Serie B thiếu người phân công trọng tài. Bộ trưởng Thể thao và Thanh niên Andrea Abodi nhận định trên mạng xã hội X: “Khía cạnh nghiêm trọng nhất chính là cách hệ thống bóng đá nội bộ xử lý khiếu nại”. Ông không giấu sự bất bình với cách FIGC giải quyết đơn tố cáo nhắm vào Rocchi trước đó.

Trưởng ban Điều tra Giuseppe Chine của FIGC từng kết luận Rocchi không có sai phạm, nhưng thừa nhận phạm vi điều tra nội bộ hẹp hơn nhiều so với Văn phòng Công tố Milan. Biên tập viên Guido Vaciago của báo Tuttosport phản bác: “Nếu hệ thống công lý thể thao nhắm mắt làm ngơ, điều đó có nghĩa các kháng thể đã ngừng hoạt động và hệ thống quá rệu rã để tự chữa lành”.

Bức tranh toàn cảnh còn liên quan đến cuộc bầu cử Chủ tịch FIGC dự kiến ngày 22/6 tới. Hai ứng viên nặng ký là Massimo Malago – người điều hành Olympic mùa đông Milano và Cortina 2026 – cùng Giancarlo Abete, Chủ tịch đương nhiệm của giải bóng đá không chuyên Italy, đang ráo riết vận động. Cả hai đều tìm cách tiếp cận Bộ trưởng Abodi để tranh thủ sự bảo trợ, khiến ông không hài lòng: “Lẽ ra đó phải là một cử chỉ tôn trọng đúng mực”.

Khả năng Ủy ban Olympic Italy (CONI) can thiệp bằng cách bổ nhiệm Đặc phái viên Điều hành cũng đang được đặt ra. Nếu điều này xảy ra, cuộc bầu cử sẽ không còn cần thiết. Tiền lệ đã có vào năm 2018, khi FIGC rơi vào bế tắc sau thảm họa lần đầu không vượt qua vòng loại World Cup. Tuy nhiên, ngưỡng can thiệp không hề thấp: chỉ áp dụng khi có sai phạm quản lý nghiêm trọng, vi phạm quy định thể thao hoặc các cơ quan điều hành mất khả năng hoạt động. Quyết định thuộc về Chủ tịch CONI Luciano Buonfiglio, người đến nay vẫn giữ im lặng.

Chủ tịch Lega Serie A Ezio Maria Simonelli kêu gọi bình tĩnh: “Mọi phán xét vội vàng lúc này đều không phù hợp. Nếu phát hiện cá nhân nào sai phạm, họ chắc chắn phải đối mặt hậu quả. Nhưng không được phép đổ lỗi hay nghi ngờ uy tín của toàn hệ thống”.

Nhà báo James Horncastle, chuyên theo dõi bóng đá Italy, nhận định đây là câu chuyện nhiều tầng nấc, phản ánh sự phẫn nộ chung về chất lượng trọng tài và quy trình VAR. Bộ máy điều hành dường như đang lâm vào cuộc “nội chiến”, đe dọa không chỉ uy tín vốn đã mong manh của Calcio mà còn cả định hướng tương lai của nền bóng đá này.

FAQ